Ярослав ХАШЕК
(1883—1923)
Чехословакийн алдарт зохиолч Ярослав Хашек Прага хотноо багш хүний гэр бүлд төржээ. 13 настайдаа эцгээсээ өнчрөн гимназид суралцаж байхдаа ар гэрийнхнээ тэжээхийн эрхээр сургуулиа орхин ажил хийж эхэлсэн байна. Хэд гурван зоос олохын төлөө хүнд хүчир хөдөлмөрт балчир хөвгүүн Я. Хашек бие хайргүй зүтгэж байхдаа хомс зав чөлөөгөө овсгоотой ашиглан ном зохиол шимтэн уншиж, дарлал боолчлолын эсрэг удаа дараа тэмцэн босож байсан ард түмнийхээ түүхийг хэр чинээгээрээ судлан бахдан биширдэг байжээ. Эрдэм боловсролтой болохыг эрмэлзэн Прага хотын худалдааны дээд сургуульд элсэн суралцаж төгсөөд банкны ажилтан болсон байна. Уран зохиолыг хэтэрхий сонирхоод эрхэлсэн ажилдаа хайнга хандлаа хэмээн банкны түшмэд шалтаг заан түүнийг ажлаас нь халжээ.
Я. Хашекийн бичсэн анхны өгүүллэг, найруулал 1900 онд «Народни листи» хэмээх сонинд нийтлэгдсэнээс хойш гурван жилийн дараа шүлгийн ном нь хэвлэгдсэн байна.
Дэлхийн утга зохиолын алтан санд байраа эзлэн мөнхөд алдарших тавилантай цэрэг Швейкийн дүрийг уран бүтээлийн аяныхаа гараанаас урлан бүтээж эхэлжээ. 1912 онд хэвлүүлсэн өгүүллэгийнхээ түүврийг Я. Гашек «Эрэлхэг цэрэг Швейк ба бусад гайхалтай түүх» хэмээн нэрлэсэн нь санамсаргүй хэрэг биш байв. Дэлхийн I дайны үед түүнийг Австри-Унгарын армийн цэргийн албанд татаж галын шугам тийш явуулсан байна. Хөрөнгөтөн ноёдын сэдлэгээр дэгдээсэн шударга бус дайны уг учрыг нүдээр үзэж таньсан Я. Хашек сайн дураараа Оросын цэргийн талд оржээ. Орос оронд 1916 онд байгуулсан чехословакийн цэргийн ангид алба хаахын зэрэгцээ сонин хэвлэлийн газрын ажилд идэвхтэй оролцдог байжээ.
Орос оронд ялан мандсан Аугаа их Октябрийн социалист хувьсгалын дараа Я. Хашек Зөвлөлт засгийн талд орж, улмаар Оросын коммунист (большевик) намд гишүүнээр элсэн, 1918 оноос Улаан Армид улс төрийн ажил хийжээ...
1920 оны сүүлчээр Алс Дорнодод улс төрийн ажил хийж байхдаа монголын хувьсгалчидтай уулзаж, тэдний зорьсон үйл хэрэгт тус хүргэхийн зэрэгцээ тухайн үеийн Монгол орны нийгэм, феодалын бурангуй ёс, харийн хар санаатны явуулгыг шүүмжилсэн өгүүллэг зохиол бичиж, хожим чехийн сонин сэтгүүлд нийтлүүлжээ.
1920 онд Я. Хашек Эх орондоо буцаж ирээд «Цэрэг Швейкт тохиолдсон хөгтэй явдлын» тухай романаа үргэлжлүүлэн бичжээ.
Чехийн утга зохиоhttps://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%AF%D1%80%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2_%D0%A5%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%BAлд социалист реализмын үндэс суурийг тавьсан зохиолч Я. Хашекийн дэлхийд алдартай цэрэг Швейктэй монголын уншигчид хэдийнээ танил болсон билээ. Мөн түүний монголын сэдвээр бичсэн «Цагаан хүрээний хууч» зэрэг өгүүллэг нь орчуулагджээ.
Эх сурвалж: "Хүүхэд-залуучуудын нэвтэрхий толь - 3" 1988 он, Улаанбаатар
Дэлгэрэнгүйг Wiki-гээс
